Hoe je Backgammon speelt: een gids voor beginners

Backgammon is een van 's werelds oudste strategiespellen dat al 5.000 jaar geleden werd gespeeld in het oude Mesopotamië en Egypte. Ook al heeft het spel een lange geschiedenis, het is nog altijd zeer populair bij mensen die het gezellig thuis, in backgammonverenigingen en in toenemende mate ook op online platforms en in mobiele apps spelen. Of je het nu voor je plezier speelt of de strijd wilt aangaan met andere spelers, een belangrijke eerste stap is dat je de basisregels leert van dit tijdloze spel waarbij zowel geluk als strategie een rol spelen.

Wat is Backgammon?

Backgammon is een klassiek bordspel voor twee spelers, waarbij positioneel spel, kansberekening en tactiek een centrale rol spelen. Het speelbord bestaat uit 24 smalle driehoeken, ‘punten’ genoemd, verdeeld over vier secties: elk speelveld is opgebouwd uit een binnen- en buitenbord voor beide spelers. Deze worden gescheiden door een verhoogde middenstrook – de bar.

Elke speler begint met 15 schijven (licht of donker) en de beginopstelling is als volgt:

• 2 schijven op punt 24
• 5 schijven op punt 13
• 3 schijven op punt 8
• 5 schijven op punt 6

Het doel is om al je schijven naar je eigen binnenbord te laten lopen en ze vervolgens van het bord te verwijderen (‘bear off’). Wie als eerste al zijn schijven heeft weggespeeld, wint het spel.

De dobbelstenen leiden je spel

Elke beurt begint met het gooien van twee zeszijdige dobbelstenen. De ogen die je gooit bepalen hoeveel stappen je mag zetten met je schijven.

Elke dobbelsteen staat voor een afzonderlijke zet. Gooi je bijvoorbeeld een 3 en een 5, dan kun je één schijf drie punten en een andere vijf punten laten lopen, of de stappen verdelen over twee schijven. Je mag alleen zetten naar vrije punten – punten die niet bezet zijn door twee of meer schijven van je tegenstander.

Gooi je een dubbel (bijvoorbeeld twee vieren), dan mag je de gegooide waarde vier keer spelen. In dit geval: twee vieren = vier zetten van vier punten.

Belangrijke spelregels: slaan, inbrengen en wegspelen

Tijdens het spel heb je te maken met drie spelregels die de basis vormen van je strategie en speelstijl::

• Slaan: Als je op een punt landt waar slechts één schijf van je tegenstander staat (een zogenoemde blot), mag je die slaan. De geslagen schijf wordt van het bord gehaald en op de bar geplaatst.
• Inbrengen: Een schijf die op de bar ligt, moet opnieuw het spel in worden gebracht via het binnenbord van je tegenstander. Je hebt daarvoor een worp nodig die overeenkomt met een vrij punt in dat gebied. Lukt dat niet, dan kun je die beurt geen andere zetten doen.
• Wegspelen: Zodra al je schijven zich op je eigen binnenbord bevinden, mag je beginnen met wegspelen. Je doet dit door een worp te gooien die overeenkomt met de positie van een schijf – bijvoorbeeld een 4 om een schijf op punt 4 te verwijderen. Kun je geen schijf direct wegspelen, dan mag je eerst je schijven op het bord herschikken om je kansen bij een volgende worp te vergroten.

Verdubbelingsdobbelsteen en inzet

Voor gevorderde spelers en in toernooien wordt vaak gebruikgemaakt van een verdubbelingsdobbelsteen. Deze speciale dobbelsteen toont de waarden 2, 4, 8, 16, 32 en 64, en biedt spelers de mogelijkheid om de inzet van het spel te verhogen.

Op elk moment mag een speler een verdubbeling voorstellen. De tegenstander kan dan kiezen tussen accepteren of opgeven. Wie accepteert, speelt verder voor het dubbele aantal punten en krijgt controle over de verdubbelingsdobbelsteen.

Dit maakt de verdubbelingsdobbelsteen tot een strategisch én psychologisch instrument. Timing, een juiste inschatting van de risico’s en het lezen van je tegenstander spelen hierbij een grote rol.

Backgammon in het digitale tijdperk

Backgammon beleeft een digitale opleving. Moderne apps en online platforms bieden livewedstrijden, trainingsspellen met kunstmatige intelligentie en toernooien met geldprijzen.

Populaire platforms zoals Backgammon Galaxy, XG Mobile en Heroes of Backgammon (uitgebracht in 2024) stellen spelers in staat om wereldwijd de ranglijsten te beklimmen, gespeelde partijen te analyseren en geavanceerde strategieën te leren.

Er zijn nu veel apps die je zetten analyseren en inzicht geven in je keuzes, zodat je strategischer leert spelen en sneller vooruitgang boekt.

Tips voor een goede start:

• Bescherm je schijven: Een losse schijf is kwetsbaar en kan gemakkelijk geslagen worden.
• Beheers het midden van het bord: Controle over sleutelpunten maakt dat je flexibeler bent in je zetten en makkelijker kunt reageren op wat er gebeurt.
• Oefen met effectief wegspelen: Timing is cruciaal in de eindfase van het spel.

Speel online en leer van sterkere tegenstanders: Op veel platforms kun je meekijken bij andere partijen en visuele uitleg krijgen, zodat je snel groeit als speler.